www.chemiabudowlana.info

Ściany fundamentowe, to element konstrukcyjny budynku narażony na bezustanny kontakt z wodą gruntową i wilgocią. W wyniku tak zwanego podciągania kapilarnego, wilgoć ta może przenikać do wnętrza obiektu powodując poważne uszkodzenia. Aby należycie zabezpieczyć się przed taką sytuacją i uniknąć niepotrzebnych kosztów związanych z usuwaniem szkód, trzeba zapewnić fundamentom ochronę w postaci solidnej, szczelnej izolacji, która zapewni pełne bezpieczeństwo i komfort eksploatacji domu.

Niszczące działanie wody

Zawilgocone mury, to zjawisko bardzo niekorzystne, które niesie ze sobą liczne zagrożenia. Na wilgotnych ścianach rozwijają się różnorodne wykwity, grzyby i pleśnie, których obecność może być niebezpieczna dla zdrowia mieszkańców. W okresie jesienno- zimowym wilgotne ściany przemarzają, co prowadzi do obniżenia ich izolacyjności termicznej. W mokrych murach zachodzą także pewne procesy chemiczne, które powodują zmniejszenie ich wytrzymałości. Często dochodzi także do złuszczania i odpadania tynków. W wyniku wspomnianego wyżej podciągania kapilarnego, wilgoć ze ścian piwnic może podnosić się na wyższe kondygnacje budynku. W czasie intensywnych opadów i roztopów (wiosna, jesień), zalegający w gruncie nadmiar wody przesącza się przez niezabezpieczone fundamenty i zalewa piwnice.

Rodzaje izolacji przeciwwilgociowej

Izolacja pozioma –

Jeśli ma być naprawdę skuteczna, powinna zostać ułożona w dwóch miejscach: na styku ławy i ściany fundamentowej, oraz na styku ściany fundamentowej ze ścianą parteru. Bardzo ważne jest, by zaizolowane zostały zarówno ściany zewnętrzne jak i wewnętrzne. Zabezpieczenie tylko murów zewnętrznych nie ochroni budynku przed wnikaniem wilgoci do jego wnętrza.

Izolacja pozioma i pionowa w budynku niepodpiwniczonym

Izolacja pozioma i pionowa w budynku podpiwniczonym

Poziomą izolację ścian fundamentowych wykonuje się najczęściej z dwóch warstw papy podkładowej, połączonych lepikiem. W projektach system ten określany jest skrótowo jako 2 x papa na lepiku. Najlepiej do tego celu nadają się papy na osnowie z włókna szklanego lub polipropylenu. Są one odporne na rozdarcia i w przeciwieństwie do pap na osnowie z tektury nie ulegają korozji biologicznej. Do zabezpieczania fundamentów zupełnie nie nadają się natomiast zwykłe papy izolacyjne, które nie wytrzymują długotrwałego kontaktu z wilgocią. Nieco rzadziej zamiast papy i lepiku stosuje się izolację z półpłynnej masy bitumicznej.

Spoiwem w omawianych izolacjach jest najczęściej lepik asfaltowy na zimno. Zasadniczo spełnia on swoje zadanie bardzo dobrze, posiada jednak pewną dość istotną wadę. Zawiera bowiem rozpuszczalnik, który może uszkadzać styropian stosowany do cieplnej izolacji fundamentów. Pod tym względem znacznie lepiej wypada lepik asfaltowy na gorąco, który nie zawiera rozpuszczalników. Jego stosowanie wymaga jednak dużej wprawy i ostrożności, ponieważ może się on zapalić.

Zamiast lepików coraz częściej stosuje się wodorozcieńczalną emulsję chlorowo – kauczukową. Jej zaletą jest możliwość stosowania na wilgotnym podłożu, jednak tylko pod warunkiem, że do chwili wyschnięcia nie będzie narażona na wypłukanie (np. przez deszcz).
Należy pamiętać, że to właśnie lepik lub emulsja jest zasadniczą częścią izolacji, a papa stanowi tu tylko rodzaj ,,zbrojenia”. Zabezpieczając fundament nie można więc w żadnym razie użyć samej, nie pokrytej lepikiem papy przyciśniętej murowaną ściana, ponieważ zabieg taki nie przyniesie oczekiwanych efektów. Izolację pozioma najlepiej wykonać na etapie budowy obiektu, ponieważ jej położenie w istniejącym już budynku jest bardzo trudne i kosztowne. Wymaga bowiem pozwolenia na budowę, nadzoru ze strony uprawnionego inżyniera budowlanego a nierzadko także wyspecjalizowanych fachowców.

Jeśli warstwa izolacyjna ma powstać na etapie wznoszenia budynku, można ja wykonać poprzez ułożenie izolacji z papy na podbitej ławie fundamentowej. Sprawa wygląda znacznie trudniej, jeśli konieczne jest zaizolowanie fundamentów istniejącego obiektu. Można to zrobić na dwa sposoby, ale obydwa są drogie i uciążliwe. Pierwszy z nich polega na podcięciu muru i ułożeniu w podciętych fragmentach dwóch arkuszy papy lub dwóch warstw półpłynnych mas bitumicznych. Jednorazowo odkopać i podciąć można odcinki nie dłuższe niż 1 m. Przed ułożeniem izolacji przestrzeń podcięcia wyrównuje się zaprawą cementową, a przestrzeń między izolacją a spodem podcięcia wypełnia się zaprawą cementową lub betonem. Każdy kolejny odcinek wykonuje się po stwardnieniu wypełnienia nad ułożoną izolacją i zasypaniu poprzedniego odcinka. Drugi sposób, to  wykonanie wodoszczelnej przepony metodą iniekcji lub termoiniekcji. Na styku z ławami fundamentowymi i ścianami parteru wykonuje się izolacyjną przeponę z roztworu wodoszczelnego wtłaczanego pod ciśnieniem w nawiercone gęsto (co 15-20 cm) otwory. Roztwór ten, penetrując w głąb, tworzy szczelną powłokę zastępującą warstwę izolacji przeciwwilgociowej. Jest to bezpieczna, łatwa, ale i kosztowna metoda. Pozwala na wykonanie izolacji na dowolnej wysokości, ale wymaga wynajęcia specjalistów.

W wypadku budynków nie podpiwniczonych, izolacja pozioma będzie skuteczna tylko wówczas, jeśli zostanie wykonana także na całej powierzchni podłogi na gruncie. W przeciwnym wypadku wilgoć będzie swobodnie przenikać do wnętrza obiektu.

Izolacja pionowa –

polega na zabezpieczeniu zewnętrznej strony podziemnych ścian fundamentowych odpowiednimi środkami nieprzepuszczającymi wody. W zależności od tego, na jak intensywny kontakt z woda lub wilgocią narażone są fundamenty danego budynku, wyróżnia się trzy rodzaje izolacji pionowej:

Izolacja lekka – tzw. przeciwwilgociowa -

stosuje się ją wtedy, gdy budynek osadzony jest na gruncie przepuszczalnym – piaskowym lub żwirowym – a lustro wody gruntowej znajduje się około jednego metra pod poziomem posadowienia.

Izolacja średnia –

używa się ich w przypadku, gdy konania tego woda utrzymuje się w gruncie przez długi okres. Izoluje się nią fundamenty budynków posadowionych na gruntach spoistych – mogą to być na przykład gliny czy iły.

Izolacja ciężka –

ma zastosowanie w przypadku, gdy budynek osadzony jest w gruncie nieprzepuszczalnym, a lustro wody gruntowej znajduje się powyżej poziomu posadowienia fundamentów. Wykonanie tego typu izolacji jest nieodzowne zawsze tam, gdzie nagromadzona w gruncie woda wywiera na fundament duży nacisk zwany ciśnieniem hydrostatycznym.

Hydroizolacja płyty fundamentowej

Budując dom coraz więcej inwestorów decyduje się na rezygnację z tradycyjnych fundamentów na rzecz płyty fundamentowej. Takie rozwiązanie pozwala na posadowienie budynku zarówno w gruntach o dobrej, jak i bardzo słabej nośności. Do jego zalet należy także krótki czas wykonania. Poza tym, płyta fundamentowa stanowi równocześnie fundament i podłogę kondygnacji piwnicznej. Należy jednak pamiętać, że izolację przeciwwilgociowa trzeba wykonać już na poziomie chudego betonu. Do tego celu świetnie nadają się papy lub folie, takie same, jak te stosowane do omówionych wyżej typów izolacji. W wypadku płyty fundamentowej, istnieje możliwość rezygnacji z układania hydroizolacji, ale tylko pod warunkiem, że całość płyty wykonana jest z betonu wodoszczelnego.

Izolacja termiczna

Dawno minęły czasy, kiedy pomieszczenia piwniczne służyły tylko jako składziki magazyny. Obecnie stanowią one integralną część powierzchni użytkowej budynku i wykorzystuje się je jako kuchnie, siłownie, czy pomieszczenia służbowe. Ściany piwniczne narażone są na ciągły kontakt z zimnym i wilgotnym gruntem, dlatego zapewnienie odpowiedniego komfortu użytkowania piwnic wymaga nie tylko zabezpieczenia przed woda, ale także odpowiedniej izolacji cieplnej.

Aby skutecznie zapobiec utracie ciepła za pośrednictwem ścian fundamentowych, najlepiej ułożyć tak zwaną izolację obwodową – zlokalizowaną na zewnątrz i wykonaną w sposób ciągły. Zastosowanie takiego rozwiązania sprawia, że elementy konstrukcyjne budynku zagłębione w gruncie są w zdecydowanie mniejszym stopniu narażone na przenikanie ujemnych temperatur do wnętrza budynku. Dodatkowym atutem jest tu fakt, że tak wykonana termoizolacja stanowi równocześnie świetne zabezpieczenie dla izolacji przeciwwilgociowej.

Jeśli tak wykonane zabezpieczenie termiczne ma funkcjonować właściwie, musi ono spełniać dwa podstawowe warunki: Przede wszystkim nie może sięgać płycej, niż na 1 metr w głąb gruntu, dlatego najbezpieczniej jest układać izolację aż do poziomu ław fundamentowych. Ponad ziemią zaś, warstwa ochronna musi w sposób płynny łączyć się z izolacją cokołu (o wysokości min. 30 cm przy opasce żwirowej i wys. min. 50 cm przy opasce z płyt betonowych). Należy pamiętać, że cokół jest elementem konstrukcji budynku narażonym na szczególnie intensywne oddziaływanie wód opadowych, podciągania kapilarnego, śniegu, wahań temperatury oraz uszkodzenia mechaniczne. Dlatego też trzeba zwrócić baczną uwagę na staranne wykonanie jego termo i hydroizolacji.

Termoizolacja płyty fundamentowej

Ma tę zaletę, że można układać ją bezpośrednio na samej płycie, lub na chudym betonie, jeszcze przed montażem zbrojenia. Najczęściej używa się do tego celu styropianu o odpowiedniej gęstości – co najmniej EPS 250 036 (dawne oznaczenie FS 40) – albo polistyrenu ekstrudowanego, który jest o wiele bardziej odporny na ściskanie.

Materiały hydroizolacyjne

Do wykonania izolacji przeciwwilgociowych i przeciwwodnych wykorzystuje się przede wszystkim różnego rodzaju masy bitumiczne lub mineralne, które po nałożeniu zwykle dwóch warstw i wyschnięciu tworzą na ścianie elastyczną i wodoszczelną powłokę. Powłoka ta, musi posiadać takie cechy jak : odporność na uszkodzenia mechaniczne i obojętność na zawarte w gruntach agresywne substancje chemiczne.

Najczęściej stosowane są produkty wytwarzane na bazie asfaltu. Nierzadko używa się też (zwłaszcza w wypadku izolacji typu ciężkiego) wodoszczelnych zapraw cementowych,
Modyfikowanych odpowiednimi substancjami. Ich skuteczność, czyli szczelność, w dużej mierze zależy od gładkości podłoża. Dlatego też, ściany murowane trzeba wcześniej pokryć cienkim tynkiem kategorii II, tzw. rapówką. Inaczej łatwo o przypadkową nieszczelność w trakcie nakładania masy na nierównym podłożu (najczęściej na spoinach) albo podczas zasypywania wykopu. Cenną zaletą mas i membran jest łatwość ich nanoszenia – przy użyciu pędzla, wałka lub pacy. Nie wymaga ona właściwie żadnych kwalifikacji.

Roztwory asfaltowe

Stosuje się je głównie jako środki służące go gruntowania podłoża, a także do łączenia warstw papy.

Emulsje asfaltowe

mogą być anionowe, – o długim czasie wiązania, nadające się do klejenia styropianu, kationowe – szybkowiążące, odporne na niską temperaturę, ale wykazujące duży skurcz, oraz lateksowe – tworzące warstwę trwale elastyczną o dużej odporności na kwasy i ługi (można je nanosić na wilgotne podłoże. Świetnie nadają się również do mocowania styropianu).

Lepiki asfaltowe

, do nanoszenia na zimno lub po podgrzaniu do odpowiedniej temperatury (około 120°C), ułożone w dwóch warstwach mogą stanowić samodzielną izolację przeciwwilgociową. Używa się ich także do klejenia papy i renowacji nieszczelnych powłok hydroizolacyjnych.

Masy asfaltowe

mogą być z dodatkiem gumy, kauczuku, polimerów, a nawet aluminium. Nadają się do izolacji przeciwwilgociowych i przeciwwodnych (po nałożeniu 3–5 warstw).

Zaprawy mineralne

są modyfikowane żywicami syntetycznymi, dyspersjami akrylowymi, emulsjami silikonowymi oraz kauczukowo–bitumicznymi, czyli substancjami nadającymi im wodoszczelność oraz elastyczność. Można z nich wykonywać zarówno izolacje przeciwwilgociowe, jak i przeciwwodne. Jedne tworzą po nałożeniu powłokę sztywną, inne elastyczną. Wiele z nich jest paroprzepuszczalnych.

Papy asfaltowe

Są to materiały stosowane w budownictwie od bardzo dawna, sprawdzone i ciągle udoskonalane. Nowoczesne papy mają dużą wytrzymałość mechaniczną i są elastyczne. Trudno je więc uszkodzić podczas układania i w czasie użytkowania. Ponadto są odporne na wiele substancji chemicznych, a także na promieniowanie UV. Dobierając rodzaj papy i ilość stosowanych warstw można wykonać każdy rodzaj hydroizolacji.

Papy mogą być do podłoża klejone lepikiem asfaltowym lub specjalnymi klejami. O wiele lepsze rezultaty jednak osiąga się stosując tzw. papy zgrzewalne, niezbyt logicznie nazywane termozgrzewalnymi (rozgrzewane palnikiem gazowym lub gorącym powietrzem i dociskane do podłoża). Najłatwiejsze do układania, ale i najdroższe są papy samoprzylepne.

Wszystkie papy asfaltowe mają złożoną budowę, od której zależą cena i właściwości powłoki. Najważniejsze cechy pap to rodzaj osnowy, ilość zastosowanego asfaltu oraz sposób jego modyfikacji. Osnowa to rdzeń papy odpowiedzialny za jej wytrzymałość na rozciąganie. Najtańsza i najsłabsza jest tektura, nieco droższa, ale elastyczna i mocna – osnowa z tkaniny poliestrowej, najdroższa zaś, ale najbardziej wytrzymała (choć krucha) z włókna szklanego.

Masy bitumiczne

, czyli modyfikowany asfalt, pokrywa osnowę i stanowi barierę dla wody – tym skuteczniejszą, im jest go więcej. Ilość asfaltu określa tzw. gramatura czyli jego waga (w gramach) na 1 m2 papy; 400 g to niewiele (papy podkładowe), a 4000 g to dużo (bardzo dobre papy izolacyjne lub wierzchniego krycia). Nie mniej ważny jest rodzaj zastosowanej modyfikacji (elastomery SBS, APP, OCB, oksydowanie), od niego bowiem zależą właściwości asfaltu w niskiej i wysokiej temperaturze (od – 40°C do +150°C).

Folie kubełkowe

Do ich produkcji używa się dużej gęstości polietylenu. Jest to materiał o wysokiej trwałości i odporności na uszkodzenia mechaniczne, obojętny na większość obecnych w gruntach substancji chemicznych. Znajduje zastosowanie jako dodatkowa osłona dla tradycyjnej izolacji przeciwwodnej lub przeciwwilgociowej. W żadnym wypadku nie może jednak spełniać roli samodzielnej izolacji.

Materiały termoizolacyjne

Wodoodporne płyty z polistyrenu ekstrudowanego -

materiał o budowie zamkniętokomórkowej, o bardzo wysokiej odporności mechanicznej, oraz całkowitej odporności na działanie wilgoci; dzięki temu mogą być stosowane w bezpośrednim kontakcie z każdym rodzajem wody gruntowej. Brak wrażliwości na zawilgocenie pozwala w wypadku ich zastosowania na rezygnację z odrębnej hydroizolacji.

Twarde płyty z polistyrenu ekspandowanego

, układane na zewnątrz i klejone punktowo do ściany przy pomocy mas lub klejów pozbawionych rozpuszczalników organicznych. Ich największe zalety, to: Duża odporność na wielokrotne duże skoki temperatury (zamarzanie i rozmrażanie). Bardzo dobra izolacyjność termiczna, oraz wysoka odporność na naprężenia ściskające.

Można użyć także płyt ze szkła piankowego, a w ostateczności nawet zwykłego styropianu. W tym ostatnim przypadku należy jednak pamiętać, że jest to materiał mało odporny na uszkodzenia mechaniczne, wymagający dodatkowego zabezpieczenia.

Oprac. Leszek Zawadzki